Dậy..dậy…dậy đến giờ chuẩn bị đi rồi.
            Tôi vùng dậy nhìn đồng hồ 6h30 phút sáng.Sau một lúc tiến hành các quy trình mà ai cũng cần phải thực hiện vào buổi sáng môi khi thưc giấc, tôi đi bộ ra hành lang của Sandy Beach Resort, nơi mà mấy ngày trước gần 200 thành viên của AMV từ ba miền của tổ quốc và các thành viên văn phòng Cambodia giao lưu tổ chưc sự kiện nghỉ mát thường niên. Mọi người đã chờ sẵn và trang phục rất chỉnh tề hơn cả đi họp, có le mọi người cũng hồi hộp muốn sớm đươc chưng kiến sự kiện đúc chiêng AMV.
 

          Đúng 7h00 mọi người lên xe Everest mới được trang bị cho chi nhánh hồi tháng trước để lên đường. Trên đường đi qua lãnh thổ Điện Bàn, RSM Hòa giới thiệu: “ Địa danh này là nơi nhiều Bà mẹ Việt Nam anh hùng nhất đấy”. Tôi nhìn xung quanh chỉ thấy vài luống khoai còn lại là cây xương rồng và cỏ dại mọc trên cát pha đất, miền Trung quả thật là kiên cường.
 

          Xe dừng lại tại đặc sản Quảng Nam là bò nướng “Mười” để cả đoàn ăn sáng. Mặc dù đã được giới thiệu từ hôm trước là món xương bò đặc sắc lắm và sau 8h sáng sẽ không còn, thế nhưng khi nhà hàng bưng bát bún xương bò ra thì ai nấy đều ngạc nhiên vì sự “hoành tráng” của các khúc xương trong bát bún bò. Vừa ăn mọi người vừa bình luận về giá cả. Ở Hà nội chắc chắn sẽ không bao giờ có, nếu có giá ít nhất phải là 30.000đ, một thành viên trong đoàn lên tiếng. Cô Hồng logistic manager hỏi chủ cửa hàng và được biết là tô bún xương này mới lên giá là 17.000đ. Bữa sáng cũng thật chất lượng và ấn tượng với những ai được mục sở thị và thưởng thức lần đầu.
 

          Chúng tôi hành quân đến làng nghề Phước Kiều, một địa danh nổi tiếng khắp nước về nghề đúc cồng chiêng có bề dầy lịch sử khoảng 400 năm, rất nhiều cồng chiêng đã được đúc ở đây và đưa đi khắp đất nước để sử dụng cũng như để trưng bầy. Mới đây chiếc chiêng lớn nhất Việt Nam với đường kính 2,5m đã được các nghệ nhân đúc thành công. Vì mới đến khảo sát mấy hôm trước cho nên chúng tôi có thể đi thẳng đến cơ sở sản xuất mà không mất mấy thời gian. Một tốp thợ khoảng hơn 10 người đang bắt đầu đánh nín những tay đòn đề giữ khuôn đúc, Ông chủ cơ sở sản xuất nói: “ Anh em thợ bắt đầu làm việc từ 5h sáng để đảm bảo đúng tiến độ đúc chiêng vào lúc 10h00 sáng nay”. Ông chủ nói thêm: “Thông thường thì chúng tôi cho đúc vào ban đêm để cho mát, nhưng do AMV đề nghề đúc ban ngày và đó là giờ linh cho nên chuyển sang đúc vào buổi sáng”. Khoảng 9h00 các thành viên khác của Chi nhánh đi xe máy xuống để cùng chứng kiến sự kiện này, tôi hỏi sao không thuê xe ô tô đi cho an toàn. ASM Dia Miền Trung Phúc mỉm cười: “Bọn em đi xe máy quen rồi”.
 

          Khoảng 9h15 công việc cuối cùng là trát xung quanh khuôn để đảm bảo độ kín được hoàn tất, điều ngạc nhiên với nhiều người là các dụng cụ để nấu đồng và khuôn đúc đều làm từ đất. Đất bình dị có ở xung quanh ta lại là thứ càng ở nhiệt cao lại càng rắn chắc và có khả năng giữ nhiệt cao. Tôi chợt nhớ đã đọc một tài liệu nói rằng khoang chở các nhà du hành vũ trụ cũng được làm từ đất ! (gốm). Lúc này các Bác thợ bắt đầu chuyển “đồng nát” ra cho vào các nồi đất. Tổng cộng khoảng 200 kg đồng vụn được cho vào 7 nồi đất để bắt đầu giai đoạn nấu chẩy đồng. Trong đống đồng nát đấy sợ nhất là các vỏ đạn 12ly7, có vỏ vẫn còn nguyên cả kíp nổ ! PGD Quân chỉ cho tôi xem một cục thiếc to bằng nắm tay giới thiệu “đây là thành phần giúp cho Chiêng có thể kêu to được đấy” tôi nhìn kỹ thì thấy có cả chữ Japan, thì ra đây là khối thiếc được nhập từ Janpan. Kể ra để đúc được một sản phẩm bằng đồng cũng kỳ công thật. Tôi còn nhớ cách đây 5 tháng, khi đi công tác tại miền Trung, tôi có tâm sự với RSM Hòa: “Tập đoàn muốn đúc một chiếc Chiêng bằng đồng”, anh Hòa sốt sắng: “Tôi sẽ đưa anh đến nơi chuyên đúc cồng chiêng tại Quảng Nam để xem”, không ngờ cuối cùng lại có duyên đúc Chiêng của AMV tại địa danh này.

          Đúng 9h30 khi 7 chiếc nồi đất đã được nhét đầy đồng vụn trộn với than củi, các quạt điện đã được bật lên để thổi lửa, cả một góc sân mù mịt khói, khói chuyển từ mầu trắng sang dần mầu xanh lam là mầu của đồng, mọi người không ai bảo ai đều tránh xa các nồi nấu đồng, phần vì nóng, phần vì nhỡ sót lại vỏ đạn còn kíp nào thì nguy. Trong nhà các Cụ già chuẩn bị một mẫm cơm cúng Tổ nghề đúc và Gia tiêm, cầu mong cho mọi sự tốt lành.

          Khoảng 10h00, mọi người thay nhau bỏ vàng của các đơn vị và thành viên tài trợ vào 3 lỗ chính của khuôn, thao tác này tam hiểu là “ Thổi hồn cho Chiêng !” tổng cộng gần 20 chỉ vàng.

          Đúng 10h10 các nồi nấu chẩy đồng đã xong, Bác thợ cả hô mọi người tắt bếp và bắt đầu rót đồng. Công đoạn đầu tiên sau khi tắt bếp là rắc một lớp tro lúa lên trên mặt của nồi đồng và phủ một miếng bao tải thấm nước lên để cho khỏi bay hơi nóng khi rót đồng vào khuôn. Tất cả các thành viên đều vây quanh chăm chú quan sát công đoạn đặc biệt nhất của quy trình này. Đồng được rót vào khuôn theo 5 lỗ ở trên mặt khuôn, còn lại 2 lỗ để thông hơi. Bác thợ cả chỉ huy một cách rất có kinh nghiệm để 5 nồi rót phải cùng một lúc và thật đều tay, nếu không đều sản phẩm có thể hỏng, đúng là đúc đồng cũng cần tinh thần “team works”. Nhìn dòng kim loại nóng đỏ sáng rực chẩy từ từ và chính xác vào lỗ khuôn mới thấy được sự nguy hiểm và khổ cực của nghề này. Một anh thợ kêu “đầy rồi” cũng đúng là lúc Ông chủ cơ sở đi đến bắt tay tôi và nói: “Chúc mừng các anh, như vậy là thành công rồi” tôi hơi ngỡ ngàng khi mọi việc vẫn đang tiếp tục, những giọt đồng cuối cùng vẫn đang được rót vào phễu để hoàn tất mà Ông chủ cơ sở đã nói vậy, lúc sau tôi hỏi lại thì được biết là đã có nhũng lần đúc thất bại bởi vì khuôn bị hở hoặc bị vỡ và đồng chẩy ra khỏi khuôn nhất là những sản phẩm có kích thước lớn như thế này. Chúng tôi bắt tay nhau cùng chia sẻ niềm vui. PGD Dũng chốt lại một câu: “Đi làm kinh doanh dù là vất vả vẫn thấy sướng và an toàn hơn nghề đúc đồng”. Quả thật không hổ danh “Nhất trống Lâm Yên, nhì chiêng Phước Kiều”

          Tạm biệt các Nghệ nhân của làng nghề Phước Kiều, tạm biệt Đà Nẵng và hẹn gặp lần sau !      

          P/s: Sáng thứ bẩy ngày 24.7.2010 anh Hòa gọi điện cho tôi thông báo là báo Tiền Phong đưa tin làm nghề Phước Kiều vừa đúc thành công một chiêng đồng cỡ lớn của tập đoàn AMV. Theo ông Dương Ngọc Thắng (chủ cơ sở đúc đồng) thì đây là mặt chiêng có hình trống đồng lớn nhất của làng nghề đúc đồng Phước Kiều từ trước đến nay (theo www.thanhnien.com.vn trang văn hóa nghệ thuật)
 

Làng nghề Phước Kiều, Quảng Nam ngày 20 tháng 07 năm 2010
MHKDL